Öz yeterlilik nedir? Öz yeterlilik nasıl kazanılır?

Öz yeterlilik, kendi yeteneklerimizle, özellikle önümüzdeki zorluklarla başa çıkabilmemiz ve bir görevi başarıyla tamamlayabileceğimize dair inancımızdır. Her ne kadar öz yeterlik, kendilik değeriniz ya da bir insan olarak değerimizle ilgili olsa da, önemli  ayrım noktaları vardır.

Öz yeterlilik ve benlik saygısı

Benlik saygısı, bireyin değerinin duygusu olarak kavramsallaştırılır. Benlik saygısı “varlık” üzerine daha fazla odaklanırken, öz yeterlilik “yapmaya” daha fazla odaklanır. (Örneğin, bir meydan okumaya sahip olduğunuzu hissetmek).

Yüksek öz değer, kişinin öz yeterlilik duygusunu kesinlikle artırabilir, yüksek öz yeterlilik kişinin genel değer ya da değerinin duyumuna katkıda bulunabilir.

öz yeterlilik

Öz yeterlilik ve öz düzenleme

Öz yeterlik kendini kontrol kavramı ve davranışlarınızı hedeflerinize ulaşmak için modüle etme yeteneği ile ilgili olduğu için, bazen öz düzenleme ile karıştırılabilir. Bunlar birbiriyle ilişkilidir, ama yine de ayrı kavramlardır.

Öz düzenleme, bireyin öğrenmesini etkilemek için sistematik olarak tasarlanan kendiliğinden oluşturulmuş düşüncelerini, duygularını ve eylemlerini ifade eder, öz yeterlik ise kişinin algıladığı yeteneklerle daha yakından ilişkili bir kavramdır. Diğer bir deyişle  öz denetim, özellikle öğrenme ile ilgili olup kişinin hedeflerine ulaşmak için uyguladığı strateji, ancak öz yeterlik ise başarılı olabileceği inancıdır.

Öz yeterlilik ve motivasyon

Benzer şekilde, öz yeterlik ve motivasyon derinden sarılmış olsa da, aynı zamanda iki ayrı yapıdırlar. Öz yeterlik, bireyin elde etme kapasitesine olan inancına dayanırken, motivasyon kişinin elde etme arzusuna dayanır. Açıkça, yüksek öz yeterliliğe sahip olanlar yüksek motivasyona sahip olabilirler.

Yine de bir birey, başarı deneyimi yoluyla öz yeterlik kazanırsa ya da sürdürürse, genellikle öğrenmeye ve ilerlemeye devam etmek için motivasyonun artmasını sağlar. İlişki bir tür başarı döngüsü oluşturmak için diğer yönde de çalışabilir;  birey öğrenmek ve başarılı olmak için son derece motive olduğunda, hedeflerine ulaşma olasılıkları daha yüksektir ve onlara genel öz yeterliliklerine katkıda bulunan bir deneyim sunar.

öz yeterlilik

Öz yeterlilik ve güven

Son olarak, öz yeterlik  güven ile pozitif ilişkilidir, fakat aynı şey değildir.

  “Güven, inancın gücüne değinen, ancak kesinliğin neyle ilgili olduğunu belirtmeyen, sıradan bir terimdir… Algılanan öz yeterlik, kişinin sahip olma yeteneklerine olan inançtan bahsetmektedir, ki bu da belli bir kazanım düzeyini üretebilir.” Albert Bandura

Bir kişinin yeteneklerinde ne kadar özgüven varsa, başarısı o kadar büyük olur ki bu da kendi öz yeterliliğini geliştirecek deneyimler sağlar. Bu yüksek öz yeterlik, kendisine daha fazla güven verir ve onu yuvarlar.

öz yeterlilik

Öz yeterliliği tanımlayan ve  oluşturmanızı sağlayabilecek sözler

”Başarılı olabilmeleri için, insanların öz-yeterlilik duygusuna, yaşamın kaçınılmaz engelleri ve eşitsizliklerini karşılamak için esneklikle birlikte mücadele etmeleri gerekir. ”- Albert Bandura

“Yapabileceğime dair bir inancım varsa, en baştan sahip olmasam bile, kesinlikle bunu yapma kapasitesine sahip olacağım.” – Mahatma Gandhi

“Kendine inanç, mutlaka başarıyı garanti etmez, ancak kendine güvensizlik, başarısızlıkla başarısız olur” (Albert Bandura)

“Aileme, görünüşlerime ve yeteneklerime orantısız bir şekilde güvendiğim için teşekkür etmek istiyorum, bu da tüm ebeveynlerin yapması gereken şey.” – Tina Fey

‘’Öz yeterlilik eksikse, insanlar ne yapmaları gerektiğini bildiklerini düşündüklerinde bile etkisiz davranmaya eğilimlidirler.” – Albert Bandura

“Yapabileceklerini düşünebilenler.” – Virgil

“Öz yeterlik, kişinin muhtemel durumları yönetmek için gerekli eylem kaynaklarını organize etme ve yürütme yeteneklerine olan inancıdır.” – Albert Bandura

“Güç ve büyüme sadece sürekli çaba ve mücadele ile gelir.” – Napoleon Hill

“İnsanların yetenekleri hakkındaki inançları bu yetenekleri üzerinde büyük bir etkiye sahiptir.” – Albert Bandura

Kaynak:

Positive Psychology Program

İlginizi çekebilir: Narsist olan kim