Uydular neden çarpışmaz?

uydular neden çarpışmaz

Şu an dünya yörüngesinde tahmini 4.000 civarında uydu bulunmakta. Bunlar genellikle belli bir yüksekliğe sahip olup sürekli hareket halindedir. Dünya üzerinde bu kadar ülkenin 4.000 kadar uydusu bulunurken tek bir şirket olan Space-x önümüzdeki yıllarda uzaya 12.000 tane uydu göndermeyi planlıyor. Bir şirket uydu trafiğini tek başına 3 katına çıkaracak. Bu çılgınca projenin ismi Starlink Projesi olup her yere yüksek hızlı kablosuz internet götürmeyi planlıyor. Peki hiç düşündünüz mü, bu kadar çok sayıda uydu nasıl çarpışmadan seyrine devam ediyor diye? İşte sizler için uydular neden çarpışmaz sorusunun cevabını derledim.

uydular neden çarpışmaz

Uyduların birbirine çarpmamasının en büyük nedeni olarak uzayın çok büyük bir boşluktan oluşması ve uyduların bu kocaman boşluğa dağılmış olmasıdır. Bu çarpışma ihtimalini ciddi şekilde düşürmekte ama uydular neden çarpışmaz sorusunun tek cevabı bu değil. Uydular tasarlanırken içerisine belli bir miktarda yakıt konulur. Uydular fırlatıldıktan sonra konumunda bazı sebeplerden dolayı hatalar meydana gelebilir. Mesela, güneş kütle çekimi, ay kütle çekimi, uzay boşluğundan gelen asteroidlerin(göktaşları) uyduya çarpması ihtimali, diğer uyduların çarpması ihtimali bazı sıkıntılara sebebiyet verebilir. İşte bu yüzden, yeryüzünde 7/24 hazır bulunan uydu kontrol merkezleri çeşitli hesaplar yaparak bu tarz olaylara müdahale eder. Şöyle ki, uyduda bulunan yakıt gaz olup itiş gücü olarak dışarı salınır ve bu şekilde uydu kontrol edilir. O esnada gaz yakılamaz, çünkü uzayda oksijen yoktur. Gaz sadece püskürtülür.Bu hesaplamalar yapılırken uydu üzerinde bulunan sensörlerin verilerinden de yararlanılır. Bu sensörler yaklaşan cisimleri tespit eder ve kontrol merkezine bildirir.

Yine JSpOC(Joint Space Operations Center-Ortak Uzay Operasyon Merkezi) gibi uzayı gözlemleyen kurumlar diğer ülkelere uyduların konumları hakkında bilgiler vermektedir. Bu sayede bir çok çarpışma engellenmiştir. Tüm bu önlemlere rağmen bazen feci çarpışmalar yaşanmaktadır. Bunlar arasında en güncel çarpışma 2013 yılında yaşandı. Çin’e ait bir nano uydu Rusya’ya ait bir uyduya çarptı. Nano uydu iki parçaya ayrılırken Rus uydusu ciddi zarar gördü.

Bu uydu kazaları içinde en meşhur olanı 2009 yılında yaşandı. 10 Ocak 2009 tarihinde Iridium 33 adlı aktif kullanılan Amerikan uydusu, Cosmos-2251 adlı emekliye ayrılmış bir Rus uydusuna çarptı. Her iki uydu saatte 24.480 km hızla seyrediyordu. Bu yüksek hızda çarpışmanın sonuçları da çok ciddi oldu. Kazada her iki uydu da parçalanırken uzaya binlerce parça ve parçacık yayıldı. Bu durum diğer uydular için de bir tehdit oluşturdu. En büyük tehdidi Çin uyduları aldı. Çeşitli manevralarla risk en aza indirildi.

Tüm bu önlemlere rağmen uyduların çarpışmalarının sebebi uydu konumlarının çok iyi bir şekilde hesaplanamaması olarak gösterilebilir. Bakalım Space-X firması 12.000 uydu gönderince neler yaşanacak.

Eyyüp Oğuz